Vitamin D3 Có Phải Là “Ánh Nắng Đóng Viên”? Hiểu Đúng Về Vitamin D3 – SORBUS

Vitamin D thường được gọi vui là “vitamin ánh nắng” vì cơ thể con người có khả năng tự tổng hợp vitamin D khi da tiếp xúc với tia cực tím từ ánh sáng mặt trời. Chính vì vậy, không ít người đặt câu hỏi: Vitamin D3 dạng viên có phải là một dạng “ánh nắng được đóng viên” hay không?

Câu trả lời là không.

Ánh nắng và thực phẩm bổ sung vitamin D3 có liên quan đến cùng một loại vitamin, nhưng cơ chế cung cấp vitamin D cho cơ thể hoàn toàn khác nhau. Hiểu rõ sự khác biệt này giúp chúng ta tránh hai quan niệm sai phổ biến: uống vitamin D3 có thể thay thế hoàn toàn ánh nắng, hoặc ngược lại, chỉ cần tiếp xúc với ánh nắng là chắc chắn luôn nhận đủ vitamin D.

Vitamin D3 là gì?

Vitamin D là một vitamin tan trong chất béo. Hai dạng thường gặp trong chế độ ăn và thực phẩm bổ sung là vitamin D2 – ergocalciferol và vitamin D3 – cholecalciferol. NIH cho biết cả hai dạng đều có khả năng làm tăng nồng độ vitamin D trong máu; vitamin D3 có thể làm tăng và duy trì nồng độ vitamin D lâu hơn D2 trong một số trường hợp.

Vitamin D có vai trò đặc biệt quan trọng đối với chuyển hóa canxi. Theo NIH Office of Dietary Supplements, vitamin D thúc đẩy hấp thu canxi ở đường ruột và góp phần duy trì nồng độ canxi, phosphat thích hợp cho quá trình khoáng hóa xương bình thường.

Vitamin D cũng tham gia vào nhiều quá trình sinh lý khác của cơ thể, bao gồm hoạt động của cơ, hệ thần kinh và hệ miễn dịch. Vì vậy, đây không đơn thuần là một dưỡng chất chỉ liên quan đến xương.

Ánh nắng giúp cơ thể tạo vitamin D như thế nào?

Đây là phần khiến vitamin D có biệt danh “sunshine vitamin”.

Khi tia UVB từ ánh sáng mặt trời tiếp xúc với vùng da không được che phủ, nó có thể tác động lên 7-dehydrocholesterol trong da và khởi động quá trình tạo previtamin D3, sau đó chuyển thành vitamin D3.

Có thể hình dung đơn giản:

Ánh nắng → UVB → Da → Tổng hợp vitamin D3

Tuy nhiên, đây chỉ là bước đầu tiên.

Vitamin D tạo ra tại da hoặc thu nhận từ thực phẩm và thực phẩm bổ sung chưa phải ngay lập tức là dạng hoạt động sinh học cuối cùng. Vitamin D tiếp tục trải qua các bước chuyển hóa, trước tiên chủ yếu tại gan thành 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D], sau đó tiếp tục được chuyển hóa để hình thành dạng hoạt động sinh lý của vitamin D.

Có phải cứ ra ngoài trời là cơ thể sẽ tạo đủ vitamin D?

Không thể kết luận đơn giản như vậy.

Khả năng tổng hợp vitamin D qua da chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như:

thời điểm trong ngày;
mùa trong năm;
độ che phủ của mây;
ô nhiễm không khí;
sắc tố melanin của da;
tuổi tác;
mức độ che phủ của quần áo;
việc sử dụng kem chống nắng;
lượng tia UVB thực tế tới được da.

NIH cũng lưu ý rằng tia UVB không xuyên qua kính, vì vậy việc ngồi cạnh cửa sổ có ánh nắng chiếu vào không tương đương với việc da tiếp xúc trực tiếp với UVB ngoài trời để tổng hợp vitamin D.

Chính sự khác biệt rất lớn giữa từng người và từng điều kiện môi trường khiến việc đưa ra một khoảng thời gian phơi nắng duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người là rất khó.

Có nên phơi nắng thật nhiều để nhận vitamin D?

Không. Nhiều hơn không đồng nghĩa với tốt hơn.

Tia UV có vai trò trong quá trình tổng hợp vitamin D, nhưng việc tiếp xúc quá mức với tia UV cũng gây hại cho da.

WHO xác nhận lượng UV nhỏ có vai trò trong quá trình sản xuất vitamin D, nhưng tiếp xúc quá mức với tia cực tím liên quan đến tổn thương da và làm tăng nguy cơ ung thư da. WHO khuyến nghị thực hiện các biện pháp chống nắng khi chỉ số UV từ mức cần bảo vệ trở lên và không khuyến khích sử dụng giường tắm nắng như một cách để tăng vitamin D.

Do đó, không nên hiểu thông điệp “ánh nắng giúp tổng hợp vitamin D” thành:

“Càng phơi nắng lâu càng có nhiều vitamin D và càng khỏe.”

Đây là một suy luận không chính xác về mặt sức khỏe.

Vitamin D3 dạng viên khác ánh nắng như thế nào?

Đây chính là điểm quan trọng nhất.

Ánh nắng

Ánh nắng cung cấp tia UVB, từ đó kích hoạt quá trình để da tự tổng hợp vitamin D3.

Nói cách khác:

Ánh nắng không chứa một “liều vitamin D3” được đưa trực tiếp vào cơ thể.

Vitamin D3 dạng bổ sung

Thực phẩm bổ sung cung cấp vitamin D3 – cholecalciferol trực tiếp qua đường ăn uống, không cần tia UVB kích hoạt quá trình tổng hợp tại da.

Do đó:

Ánh nắng → kích thích da tổng hợp vitamin D3

trong khi

Viên vitamin D3 → cung cấp vitamin D3 qua đường bổ sung

Hai con đường có liên quan đến cùng một dưỡng chất nhưng không phải là cùng một quá trình.

Vì vậy, cách diễn đạt “vitamin D3 là ánh nắng được cô đặc thành viên” chỉ phù hợp như một câu đùa hoặc hình ảnh sáng tạo nếu được đính chính ngay, chứ không phải là một mô tả khoa học chính xác.

Vitamin D có vai trò gì đối với cơ thể?

Hỗ trợ hấp thu canxi

Một trong những chức năng được nghiên cứu rõ nhất của vitamin D là hỗ trợ cơ thể hấp thu canxi tại đường ruột.

Canxi là khoáng chất quan trọng đối với cấu trúc xương, nhưng cơ thể còn cần vitamin D để hỗ trợ quá trình hấp thu và duy trì cân bằng canxi, phosphat thích hợp.

Góp phần duy trì xương và răng

Nhờ vai trò đối với chuyển hóa canxi và phosphat, vitamin D góp phần vào quá trình khoáng hóa, phát triển và tái cấu trúc xương bình thường.

Điều này không có nghĩa uống một viên vitamin D3 sẽ lập tức làm “xương chắc hơn”. Sức khỏe xương phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chế độ dinh dưỡng tổng thể, canxi, hoạt động thể chất, tuổi tác và tình trạng sức khỏe.

Tham gia chức năng miễn dịch và thần kinh – cơ

Vitamin D không chỉ liên quan đến xương. Sản phẩm Vitamin D3 của Solgar cũng được công bố với vai trò hỗ trợ hệ miễn dịch khỏe mạnh và chức năng thần kinh – cơ.

Cách hiểu phù hợp ở đây là vitamin D tham gia vào hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể, chứ không phải vitamin D3 là thuốc điều trị hoặc có khả năng “tăng miễn dịch tức thì”.

Solgar Vitamin D3 1000 IU cung cấp gì?

Theo thông tin sản phẩm hiện được Solgar công bố chính thức, Solgar Vitamin D3 (Cholecalciferol) Tablets cung cấp:

Vitamin D3: 25 mcg tương đương 1.000 IU trong mỗi viên.

Dạng vitamin D trong sản phẩm là:

Cholecalciferol – Vitamin D3.

Theo nhà sản xuất, sản phẩm được thiết kế để cung cấp vitamin D3 cho chế độ bổ sung hằng ngày, đồng thời vitamin D có vai trò hỗ trợ hấp thu canxi, duy trì xương và răng khỏe mạnh cũng như hỗ trợ chức năng miễn dịch.

Thông tin sử dụng cần tuân theo nhãn của sản phẩm đang được lưu hành tại thị trường Việt Nam hoặc hướng dẫn của bác sĩ/chuyên gia y tế, đặc biệt với người đang dùng thuốc, có bệnh lý, đang mang thai hoặc cho con bú.

Vitamin D3 có thể thay thế hoàn toàn ánh nắng không?

Không nên hiểu theo cách đó.

Viên bổ sung vitamin D3 là một nguồn cung cấp vitamin D, trong khi ánh nắng còn liên quan đến nhiều khía cạnh khác của đời sống và sức khỏe ngoài câu chuyện vitamin D.

Ngược lại, cũng không nên cho rằng chỉ cần ra ngoài trời mỗi ngày thì mọi người chắc chắn đều có tình trạng vitamin D tối ưu. Khả năng tổng hợp vitamin D từ ánh nắng khác nhau đáng kể giữa từng cá nhân và môi trường.

Cách tiếp cận hợp lý hơn là xem vitamin D trong bối cảnh tổng thể gồm:

ánh nắng hợp lý + chế độ ăn + lối sống + nhu cầu cá nhân + bổ sung khi phù hợp.

Làm sao biết cơ thể có thiếu vitamin D hay không?

Không nên chỉ dựa vào cảm giác như “hay mệt”, “ít ra nắng” hoặc “làm văn phòng cả ngày” để tự kết luận mình bị thiếu vitamin D.

Theo NIH, nồng độ 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] trong huyết thanh là chỉ dấu chính hiện được sử dụng để đánh giá tình trạng vitamin D của cơ thể.

Tuy nhiên, ngưỡng đánh giá và nhu cầu xét nghiệm còn phụ thuộc vào từng trường hợp. NIH cũng lưu ý rằng xét nghiệm vitamin D thường quy không nhất thiết được khuyến nghị cho tất cả người khỏe mạnh.

Nếu nghi ngờ thiếu vitamin D, có bệnh nền hoặc đang cần sử dụng vitamin D ở liều cao, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế thay vì tự tăng liều kéo dài.

3 hiểu lầm phổ biến về vitamin D3 và ánh nắng

Hiểu lầm 1: “Vitamin D3 là ánh nắng được đóng thành viên”

Sai.

Ánh nắng cung cấp UVB giúp da tổng hợp vitamin D3. Viên bổ sung cung cấp cholecalciferol qua đường tiêu hóa.

Hiểu lầm 2: “Uống vitamin D3 rồi thì không cần quan tâm đến ánh nắng”

Không chính xác.

Vitamin D chỉ là một phần trong câu chuyện sức khỏe. Việc bổ sung vitamin D3 không phải lý do để loại bỏ hoàn toàn các hoạt động ngoài trời hoặc một lối sống lành mạnh.

Hiểu lầm 3: “Muốn nhiều vitamin D thì cứ phơi nắng càng lâu càng tốt”

Sai và có thể gây hại.

UVB tham gia tổng hợp vitamin D, nhưng tiếp xúc tia UV quá mức làm tăng nguy cơ tổn thương da và ung thư da.

Câu hỏi thường gặp về vitamin D3

Vitamin D3 và vitamin D có giống nhau không?

Vitamin D là tên gọi chung của một nhóm hợp chất. Vitamin D3 – cholecalciferol – là một trong những dạng vitamin D phổ biến, bên cạnh vitamin D2 – ergocalciferol.

Vitamin D3 có phải là hormone không?

Vitamin D thường được xếp vào nhóm vitamin tan trong chất béo, nhưng sau khi được chuyển hóa trong cơ thể, dạng hoạt động của nó có đặc điểm hoạt động giống hormone và tham gia điều hòa nhiều quá trình sinh học.

Ngồi cạnh cửa sổ có giúp tổng hợp vitamin D không?

Không đáng kể theo cơ chế UVB. NIH cho biết tia UVB cần thiết cho quá trình tổng hợp vitamin D ở da không xuyên qua kính cửa sổ.

Có nên bỏ kem chống nắng để tăng vitamin D?

Không nên dùng việc tăng vitamin D làm lý do để chủ động phơi da quá mức dưới tia UV. WHO và các cơ quan y tế nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ da khỏi phơi nhiễm tia cực tím quá mức.

Vitamin D3 1000 IU có nghĩa là gì?

IU là viết tắt của International Unit – đơn vị quốc tế.

Đối với vitamin D:

1 mcg vitamin D = 40 IU.

Do đó:

25 mcg vitamin D3 = 1.000 IU.

Đây cũng là hàm lượng vitamin D3 được công bố trên mỗi viên Solgar Vitamin D3 1000 IU Tablets.

Kết luận: Vitamin D3 không phải “ánh nắng đóng viên”

Tên gọi “vitamin ánh nắng” rất dễ khiến chúng ta liên tưởng vitamin D3 dạng viên là phiên bản cô đặc của ánh sáng mặt trời. Nhưng về mặt khoa học, cách hiểu này không chính xác.

Ánh nắng cung cấp tia UVB, giúp da khởi động quá trình tổng hợp vitamin D3.

Trong khi đó:

Thực phẩm bổ sung vitamin D3 cung cấp trực tiếp cholecalciferol qua đường bổ sung.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong hấp thu canxi, duy trì xương khỏe mạnh và nhiều chức năng sinh lý khác của cơ thể. Tuy nhiên, bổ sung vitamin D nên được đặt trong một lối sống tổng thể gồm chế độ ăn cân bằng, vận động, nghỉ ngơi hợp lý và sử dụng thực phẩm bổ sung phù hợp với nhu cầu cá nhân.

Thay vì hỏi:

“Vitamin D3 có thể thay thế ánh nắng không?”

một câu hỏi chính xác hơn sẽ là:

“Tôi đang nhận vitamin D từ những nguồn nào và liệu lượng đó có phù hợp với nhu cầu của mình hay không?”

Hiểu đúng về vitamin D3 chính là bước đầu tiên để bổ sung một cách khoa học.

Nguồn tham khảo

NIH – Office of Dietary Supplements: Vitamin D Fact Sheet for Health Professionals và Vitamin D Fact Sheet for Consumers.

World Health Organization – WHO: Ultraviolet Radiation Fact Sheet.

National Cancer Institute – NCI: Sunlight and UV Radiation.

Solgar® Official: Vitamin D3 (Cholecalciferol) 25 mcg (1000 IU) Tablets.

Thông tin trong bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức, không thay thế cho chẩn đoán hoặc tư vấn của bác sĩ/chuyên gia y tế. Việc sử dụng thực phẩm bổ sung cần tuân thủ hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và nhu cầu của từng cá nhân.

Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.